13 Aralık 2018 Perşembe 19:49:45
» -2- 2004-2018 YILLARINDA SU/ELEKTRİK VE DOĞALGAZ FİYATLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME...

-2- 2004-2018 YILLARINDA SU/ELEKTRİK VE DOĞALGAZ FİYATLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME...

...
Paylas
http://www.bagimsizozgurmedya.com
-2- 2004-2018 YILLARINDA SU/ELEKTRİK VE DOĞALGAZ FİYATLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME...
http://www.bagimsizozgurmedya.com/turkhaber.html
Türkiye - 14 Nisan 2018, Cumartesi 01:14:49
12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto

...

 

 

II-ELEKTRİK

8-Ankara'da elektrik dağıtımı işlerini yürüten şirketlerin 2004-2018 yılları arasında uyguladığı enerji bedeli, enerji bedeline eklenen eklenen muhtelif unsurlar/ vergiler;  1kW/h elektriğin toplam bedeli, ABD Dolar kuru ve TÜFE oranı ile karşılaştırılması aşağıda Tablo:  2'de  gösterilmiştir.

              Tablo: 2 Ankara'da  2004-2018 Yıllarında Uygulanan Elektrik Fiyatları           (TL)

 S.

No   

 

Elektrik (1 KW/h)

(Tek Terimli /Tek Zamanlı /Konut/AG/Serbest Tüketici)

ABD Dolar Kuru

TÜFE (2003=100                        )

Dönemi

Enerji

Bedeli

K.K

Sayaç Ok.

Bed.

Per.Sat. Hiz. Bed.

Dağıtım Bedeli

İletim Sis.Kul.

Bed

Enerji Fonu (%1)

TRT Payı (%2)

Elek/Hv.Tük.V ( %5)

KDV

(%18)

TOPLAM

1-

2004/01

0,128

 

 

 

-

 

 

+

+

+

0,158

  1,3

104,41

2-

2005/01

0,128

 

 

 

-

 

 

+

+

+

0,158

1,3

114,49

3-

2006/1

0,128

 

 

 

 

 

 

+

+

+

0,158

1,3

123,57

4-

2007/1

0,102

 

 

0,0015

0,0163

0,0037

+

+

+

+

0,158

1,4

135,84

5-

2008/1

0,121

 

 

0,0015

0,0214

0,0042

+

+

+

+

0,189

1,2

146,94

6-

2009/1

0,166

 

 

0,0017

0,0258

0.0045

+

+

+

+

0,251

1,5

160,9

8-

2010/1

0,178

 

 

0,0017

0,0321

0,0044

+

+

+

+

0,272

1,5

174,07

9-

2011/1

0,172

 

 

0,0043

0,0329

0,0069

+

+

+

+

0,271

1,5

182,6

10-

2012/1

0,161

0,025

0,410

0,0038

0,0384

0,0081

+

+

+

+

0,299

1,9

201,98

11-

2013/1

0,233

0,037

0,423

0,0039

0,0374

0,0085

+

+

+

+

0,359

1,8

216,74

12-

2014/1

0,241

-

0,544

0,0056

0,0280

0,0086

+

+

+

+

0,359

2,1

233,54

13-

2015/1

0,257

-

0,592

0.0073

0,0371

0,0087

+

+

+

+

0,393

2,3

250,45

14-

2016/1

0,212

-

-

-

0,1160

-

+

+

+

+

0,407

2,9

274,44

15-

2017/1

0,214

-

-

-

0,1177

-

+

+

+

+

0,411

3,5

299,74

16-

2018/1

0,230

-

-

-

0,1304

-

+

+

+

+

0,448

3,8

330,75

Kaynak: Kağıt ortamında  adıma düzenlenmiş elektrik faturası kayıtları üzerinden düzenlenmiştir.

 

EPDK Formül Geliştiremedi

 

9- Üretici şirketlerden aldığı enerjinin  tüketicilere perakende satışını yapmak üzere dağıtıcı şirketler kurulmuş, bu bağlamda dağıtım hizmetleri de özelleştirilmiştir.Bu süreçte Ankara'da elektirik dağıtım işleri de 2009 yılında Başkent EDAŞ'ın  özelleştirilmesi sonucu  Enerjisa  Elektirik Dağıtım A.Ş. geçmiştir.

 

Dağıtıcı şirketlerce satışı yapılacak enerji bedelinin tespitinde sorunlar yaşandığı görülmektedir. Konuya ilişkin yasal düzenlemelere karşın Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (EPDK) tarafından enerji dağıtımı yapacak şirketlerin uygulayacakları satış fiyatlarının tespiti ve güncellenmesine ilişkin bir formül geliştirilememiştir. (4628 s.k./ 4.md.  6446 s.k./17 md.)

 

Satış fiyatını belirleyecek maliyet ve hizmet bedelleri  konularında yerleşik bir uygulama bulunmamaktadır.

 

EPDK'nın elinde; dağıtıcı şirketlerin hizmetlerini yerine getirebilmek için ihtiyaç duyacakları işçilik, taşıt, araç/gereçleri vb. maliyet unsurlarını kapsayan birim fiyat esaslarına göre belirlenmiş genel analizlerin bulunmadığı veya bu tür formüllere ihtiyaç duyulmamış olduğu için kullanılmadığı anlaşılmaktadır.

 

Bu uygulamanın doğal sonucu olarak enerji satış fiyatının, EPDK tarafından; geliştirilmiş teknik hesaplamalara bağlı kalınmaksızın, bu bağlamda Enerji Piyasası Kanununda açık/seçik belirtilmiş maliyet unsurları dahi gözardı edilerek  satış fiyatının pazarlık suretiyle belirlendiği (onaylandığı) anlaşılmaktadır. Bu yüzden  enerji  satın alma bedeline indirim uygulandığı hallerde dahi satış bedeli artabilmektedir.

 

Bu durumu  dağıtıcı şirketlerce düzenlenmiş fatura kayıtları üzerinden düzenlenmiş olan Tablo 2 de net olarak görmek olanaklıdır.Tablo 2' de de görüleceği  üzere  incelemeye esas alınan 15 yıllık dönemde:

Enerji bedeli

Kayıp kaçak bedeli

Sayaç okuma bedeli,

Perakende satış hizmet bedeli,

Dağıtım bedeli,

İletim sistemi kullanma bedeli,

 

Adı altında,  enerji satış bedelinin belirlenmesi sırasında bazı maliyet/hizmet unsurları kullanılmıştır.

 

(Bu bedellere  ayrıca, enerji satışı/hizmetinden kaynaklanan  vergi ve payların da (Elektrik/Havagazı Tüketim V./ TRT payı, KDV, Enerji Fonu Payı) eklenmesi gerekmektedir.)

 

Satış fiyatının belirlenmesi sırasında başvurulan maliyet bedeli unsurlarının hesaplamaya dahil edilmesi/çıkarılması konularında  istikrarlı hareket edilemediği; bu konuda sıklıkla değişiklik yapıldığı görülmektedir.

 

            (Örneğin: Enerji bedelinin tespitinde önemli olduğu açık olan  perakende satış hizmet bedeli, 2007 yılından itibaren faturalarda gösterilmeye başlanmış, 2016 yılından itibaren bu uygulamadan vazgeçilmiştir.

 

             Bu arada dağıtım (maliyeti) bedeline ağırlık verilmiş, enerji bedelinin yarısından fazla (%56 oranında ) dağıtım bedeli hesabı çıkarılmıştır.Özelleştirmeden sonra faturalarda gösterilmeye başlayan kaçak/kayıp bedelleri ile sayaç okuma bedellerinin de  maliyetlere açıkça eklenmesine yönelik uygulamalar ise kısa ömürlü olmuştur.)

 

Belirtilen nedenlerinde de  etkisi ile 2004 yılında 15 cm. uzunluğundaki elektrik faturasının boyu günümüzde (iki kat artarak) 30 cm. ulaşmıştır.

 

EPDK'nın elektrik satış fiyatlarını Elektirik Piyasası Kanunu başta olmak üzere mevzuat hükümlerine göre belirlemesi, fiyat artışlarında uygulanacak unsurları ilan etmesi, piyasaya da  güven/istikrar ve şeffaflığı  sağlaması gerekir.

 

Elektrik fiyatları Dolar ilişkisi

 

10- Konutunda ortalama aylık tüketim olan 230 Kw/h elektrik tüketen bir aile  2004-2007 yılında enerji bedeli olarak 36,34 TL ödemiştir. 2018 yılında (11 yıl sonra) bu ailenin ödeyeceği enerji bedeli tutarı  üç kat artarak 103 TL yükselmiş bulunmaktadır.

 

Oysa sabit fiyatlar üzerinden 2004-2015 yılları arasında kişi başına GSYH  % 37 oranında artmıştır. (http://www.tuik.gov.tr/UstMenu.do?metod=temelist)

 

Elektirik ücretlerindeki artışın ABD dolar kuru  ile paralel seyir ettiği görülmektedir.

 

 

11-Su ücretlerinde olduğu gibi elektrik bedellerinin ödenmesi sırasında da vergilerin KDV si de ödenmektedir.

 

Mükerrer vergi ödenmesinin önlenilmesi gerekmektedir.

 

III-DOĞALGAZ

 

12-Ankara'da doğalgaz dağıtımı işlerini yürüten kuruluşların 2004-2018 yılları arasında uyguladığı 1m3 doğalgazın (KDV dahil) bedeli; ABD Dolar kuru ve TÜFE oranı ile karşılaştırılması aşağıda Tablo:  3'de  gösterilmiştir.

 

         Tablo: 3 Ankara'da  2004-2018 Yıllarında Uygulanan Doğalgaz Fiyatları (TL)

 

 

                    Doğalgaz (1m3) (Ön Ödemeli)

S.

No   

Dönemi

Doğalgaz (%18 KDV Dahil)   (1)

ABD Dolar Kuru

TÜFE (2003=100                        )

1-

2004/01

0,312

    1,3

104,41

2-

2005/01

0,401

1,3

114,49

3

2006/1

0,538

1,3

123,57

4

2007/1

0,609

1,4

135,84

5

2008/1

0,616

1,2

146,94

6

2009/1

-

1,5

160,9

8-

2010/1

-

1,5

174,07

9-

2011/1

0,720

1,5

182,6

10

2012/1

0,825

1,9

201,98

11

2013/1

1,060

1,8

216,74

12-

2014/1

1,076

2,1

233,54

13-

2015/1

1,212

2,3

250,45

14-

2016/1

1,224

2,9

274,44

15-

2017/1

1,095

3,5

299,74

16-

2018/1

1,128

3,8

330,75

        Kaynak: Kağıt ortamında  adıma düzenlenmiş doğalgaz faturası kayıtları üzerinden düzenlenmiştir.

 

Not:1 Doğalgaz alımı/kart yüklenmesi sırasında  bankalar tarafından abonelerden haksız bir şekilde 1,5 TL hizmet bedeli alınmaktadır.

 

İncelemeye esas alınan dönemde Ankara'da doğalgaz dağıtım işleri 2007 yılına kadar ( belediye işletmesi) EGO;  2013 yılından sonra da (belediye şirketi) Başkentgaz tarafından yürütülmüştür.  Başkentgaz 2013 yılında tümüyle  özelleştirilmiştir. Dolaysıyla bu tarihten itibaren doğalgaz dağıtım işleri özel sektöre tarafından yerine getirilmektedir.

 

13-Kış döneminde ısınmak ihtiyacı için  ayda ortalama 300 m3 doğalgaz tüketen bir aile; 2004 yılında 93,6 TL öderken,  2018 yılında aynı miktar doğal gaz için 338,4 TL ödeyecektir.  Doğalgaz fiyatı  14 yıl içinde 3,6 kat artmıştır. TÜFE ise aynı dönemde 3 kat artış kaydetmiştir. Ele alınan dönemde halkın gelirinin bu oranda artmadığı bilinmektedir. Nitekim  sabit fiyatlar üzerinden GSYH 2004-2015 yılları arasında kişi başına  % 37 oranında artmıştır. http://www.tuik.gov.tr/UstMenu.do?metod=temelist)

 

Dolar bazında yapılan hesaplamada ise doğalgaz satış fiyatlarının (az  olsa bile)  ABD dolar kurundaki artışların gerisinde kaldığı görülmektedir.

 

Dolaysıyla incelemeye esas alınan dönemde doğal gaz fiyatlarının, TÜFE oranlarının üzerinde, ancak ABD Dolar kurunun gerisinde kaldığı anlaşılmaktadır.

 

14-Doğalgaz fiyatının  ABD Doları üzerinden belirlenmesi, Dolara bağlı olarak dağıtım fiyatlarında da  değişiklikler olması, özelleştirme, bazı dönemlerdeki Devlet destekleri nedeniyle doğalgaz fiyatlarında bazı yıllarda  önemli oranda artış/indirimler yaşanmıştır.

 

Örneğin 2013 yılında özelleştirme sırasında M3 başına (KDV dahil) %28,5 zam yapılmıştır. 2017 yılında ise %10,5 oranında indirim uygulanmıştır. Bu nedenle fiyat hareketlerinin nereden kaynaklandığının ayrı ayrı incelenmesinde yarar vardır.

 

Doğalgaz dağıtım şirketlerince düzenlenmiş faturalarda sadece  tüketim bedeli ve KDV  gösterilmekte, ayrıntı içermemektedir. Bu yüzden  dağıtıcı şirketlerin gaz alım fiyatı,   perakende satış fiyatı vb. maliyet bedelleri  görülmemektedir. Dolaysıyla perakende doğalgaz satış tarifesini onaylaması sırasında EPDK'nın esas aldığı maliyet unsurları/ağırlıkları ile uygun görülen kar oranlarına ilişkin formülü belli değildir.

 

Doğalgaz faturaları su/elektrik faturalarında olduğu gibi ayrıntılı düzenlenmeli, mevzuatta yer alan ifadesi ile "yatırıma imkan sağlayacak makul ölçüde kâr " payının da açıklığa kavuşturulduğu fiyat analizi ( zam formülü) abonelerin bilgisine sunulmalıdır. Bu suretle kamuoyunun denetimin sağlanması, şeffaf yönetimin oluşturulmasının gerekleri yerine getirilmelidir.

 

Ayrıca bu incelememiz sırasında Başkentgaz Dağıtım A.Ş. resmi internet sitesinin erişimde sorunlar yaşanmıştır. Milyonlarca abonesi olması/verilen hizmetin önemi nedeniyle dağıtıcı şirketin bankalar gibi internet sitesini erişime açık tutmasında/aksamalara yol açılmaması için gereken önlemlerin alınmasında  yarar vardır.

 

Mahmut ESEN


Rogg & Nok Haber Servisi:- Rogg & Nok Bağımsı Özgür Fikir, Düşünce yazar Grubu

E-Posta ile gönderilen veya direk Web sitesine yayınlanması için gönderilen yazıların fotoğraf gibi tüm demokratik protesto, bilgi, haber, yorum ve sosyal/siyasal içerikli paylaşımlar TC Anayasasının;
MADDE 25: "Düşünce ve Kanaat Hürriyeti";
MADDE 26: "Düşünceyi Açıklama ve Yayma Hürriyeti"
kapsamında Web sitemizde yapılmıştır.
Kişisel veya kurumsal Demokratik düşünce ve kanaatlerimiz engellenmesi ve/veya şiddet/baskı altına alınması, bu nedenle
"Yazar olan biz Hakkımızdaki veya kullanıcıların kullandıkları web sitesindeki yayınlanan haberler dolayısı ile olası her türlü anti-demokratik yasal girişimi",
TC Anayasası, AİHM ve İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi kapsamında, her türlü yasal haklarımız saklı kalmak üzere, peşinen reddederiz…

OKUYUCU YORUMLARI

UYARI:Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. Ayrıca suç teşkil edecek hakaret içerikli yorumlar hakkında muhatapları tarafından dava açılabilmektedir.(Yorum Yapanın Taahütü)Yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
Ad Soyad
E-Posta
Güvenlik Kodu: Guvenlik
Yorum
Copyright ©2010 - Tüm hakları saklıdır.
PHP Haber Sitesi Türkiye Tasarım
Rogg&Nok Haber- Tüm Hakları Saklıdır. İzinsiz Ve kaynak gösterilmeden Alıntı Yapılamaz. Yayınlanan Tüm Haber Ve Açıklamalar İlk Kaynaktan Ulaştırılan Açıklamalardır. Sitemiz Bu Açıklamalara Ekleme Veya Müdahelede Bulunmadan Yayınlar. Yorum,Makale, Sizden Gelenler Bölümündeki Yazılardan Yazanlar Sorumludur. Harici Bilgiler Ayrı Bir Sayfada Açılır. Rogg&Nok Haber Bu Linkler Ve İçeriklerinden Sorumlu Değildir.Her Türlü Haber Ve İletişim İçin roggnok@gmail.com Adresini kullanabilirsiniz. Sitemizden Daha İyi Yararlanabilmek için Gizlilik İlekeleri Ve Yayın Prensiplerimzi Okuyunuz. En İyi İnt Exp 8+ 1024x768 Görüntülenir